Purism Librem 5 v2 Kampanyası Başladı: RISC-V Linux Telefon 1.599 Dolar
Purism, Librem 5 v2 için kitle fonlaması başlattı: 8 çekirdekli RISC-V işlemci, 8 GB bellek, üç donanım gizlilik anahtarı ve çıkarılabilir pil. Fiyat 1.599 dolar, teslim 2028.
Öne Çıkanlar
- 8 çekirdekli SpacemiT K1 RISC-V işlemci, 8 GB RAM, 128 GB
- Hücresel, Wi-Fi/Bluetooth ve kamera/mikrofon için donanım anahtarları
- 5,7 inç 720p ekran, çıkarılabilir 4.500 mAh pil
- Fiyat 1.599 dolar; kampanya 15 Şubat 2027'de kapanıyor
- Teslimat 2028; kampanyada iade yok
Akıllı telefon dünyası Android ve iOS arasında bölünmüşken, ABD'li Purism yıllardır üçüncü bir yolu savunuyor: tamamen Linux ile çalışan, donanım anahtarlarıyla kamerası ve mikrofonu fiziksel olarak kapatılabilen bir telefon. Şirket bu yolun ikinci adımını attı ve Librem 5 v2 için kitle fonlaması kampanyasını 17 Kasım'da başlattı. Telefon kâğıt üzerinde ilginç; fiyatı ve teslim tarihi ise insanı iki kez düşündürecek cinsten.
Neler değişti?
İlk Librem 5'te dört çekirdekli bir ARM işlemci ve 3 GB bellek vardı. Yeni modelde sekiz çekirdekli SpacemiT K1 işlemci kullanılıyor ve bu yonga RISC-V mimarisinde. RISC-V, lisans ücreti gerektirmeyen açık bir işlemci mimarisi; Purism'in "her katmanı açık telefon" fikriyle uyumlu bir tercih. Bellek 8 GB'a, depolama 128 GB'a çıkıyor.
Kamera tarafında da ciddi bir sıçrama var. İlk modelin kamerası, şirketin kendi ifadesiyle düşük kare hızında ve işlemciyle işlenen görüntüler veriyordu. v2'de arkada 13 MP, önde 8 MP kamera var ve video donanım hızlandırmalı kodlanıyor. Hafıza kartı hızı 10-14 MB/s'den 80 MB/s'ye çıkıyor, tek SIM yerine çift SIM destekleniyor.
Ekran ise yerinde sayıyor: 5,7 inç ve 720 x 1440 çözünürlük. Gövde de ilk modelle aynı. Pil 4.500 mAh ve kullanıcı tarafından çıkarılabiliyor. 3,5 mm kulaklık girişi, akıllı kart yuvası ve ikinci ekran bağlamak için ayrı bir USB-C portu da listede. Parmak izi ya da yüz tanıma gibi biyometrik bir özellik yok.
Telefonun asıl farkı: üç fiziksel anahtar
Librem serisini diğerlerinden ayıran şey gövdedeki üç donanım anahtarı. Biri hücresel bağlantıyı, biri Wi-Fi ve Bluetooth'u, biri de mikrofon ve kameraları elektriksel olarak kesiyor. Yazılımla "kapatıldı" demek başka, devreyi fiziksel olarak koparmak başka. Gazeteciler, aktivistler ya da sadece gizliliğe takıntılı kullanıcılar için bu, başka hiçbir yaygın telefonda bulunmayan bir güvence.
İşletim sistemi Purism'in Linux tabanlı PureOS'u. Android uygulamaları doğrudan desteklenmiyor; Waydroid adlı bir katman üzerinden bazıları çalıştırılabiliyor. iOS desteği de söz konusu değil.
Bu yaklaşımın günlük hayattaki karşılığı da basit: telefonda neyin çalışacağına üretici değil, kullanıcı karar veriyor. Android tarafında aynı kontrolü kısmen elde etmek isteyenler için ön yüklü uygulamaları root atmadan devre dışı bırakma konusunu Hub'da tartışmıştık. Librem ise bu fikri en uç noktaya taşıyor; telefonda kullanıcıdan habersiz çalışan hiçbir katman olmasın istiyor.
Fiyat, ödeme ve teslim
Telefon tek seferde 1.599 dolar. Taksitli seçenekte 129 dolar peşinat ve 15 ay boyunca aylık 99 dolar ödeniyor. Kampanyanın hedefi 2.500 sipariş ve 15 Şubat 2027'de kapanacak. Purism telefonun kampanya bittikten yaklaşık 14-15 ay sonra, yani 2028'de teslim edileceğini söylüyor. Kampanyayı ilk destekleyen 250 kişiye "Founders Edition" ve aksesuar paketi veriliyor.
Kampanya sayfasındaki risk bölümü ise alışılmadık ölçüde açık sözlü. Şirket RISC-V tarafının PureOS'u henüz kutudan çıktığı gibi çalıştıramadığını; grafik, çevre birimleri, tarayıcı performansı ve güç yönetiminde iş olduğunu yazıyor. Maliyetlerin aşılması ve son fiyatın yükselmesi ihtimalinden, hata beklenmesi gerektiğinden söz ediyor. En önemlisi: iade yok.
TeknoDB yorumu: Kime göre bu telefon?
Dürüst olalım, 1.599 dolara 720p ekranlı, giriş seviyesi kameralı ve teslimi 2028'i bulacak bir telefon satmak, sıradan bir kullanıcıya anlatılabilecek bir şey değil. Aynı paraya bugün en üst segment Android ya da iPhone alınıyor. Purism'in ilk Librem 5'teki teslimat gecikmeleri de akıllarda; bu yüzden iadesi olmayan bir kampanyaya para yatırmadan önce riski iyi tartmak gerekiyor.
Ama bu telefonun derdi zaten özellik tablosu değil. Librem 5 v2, "telefonum bana mı ait, şirkete mi?" sorusuna verilmiş somut bir cevap. Değiştirilebilir pil, açık işletim sistemi, fiziksel gizlilik anahtarları ve açık mimari işlemci; bunların hepsi onarım hakkı ve dijital bağımsızlık tartışmalarının tam ortasında duruyor.
Türkiye'den bakınca bir pratik engel daha var. Yurt dışından getirilen telefonların kullanılabilmesi için IMEI kaydı ve harcı gerekiyor; bu, 1.599 dolarlık fiyatın üstüne ciddi bir maliyet ekliyor. Ayrıca telefonun Türkiye'deki operatörlerle uyumu konusunda bir açıklama yok. Bizim tavsiyemiz şu: bu cihazı bir günlük telefon olarak değil, bir proje olarak görün. Linux'u telefonda denemek isteyen biri için 2028'e kadar beklemek yerine, mevcut cihazlarda çalışan açık kaynaklı sistemleri denemek daha mantıklı bir başlangıç olabilir.
Tepkiniz Nedir?
Tepkiniz Nedir?
Beğen
0
Beğenme
0
Aşk
0
Komik
0
Vay
0
Üzgün
0
Kızgın
0























Yorumlar (0)
Güvenlik Kontrolü
Lütfen insan olduğunuzu doğrulamak için captcha'yı tamamlayın.